“Meşru müdafaa” hukuki bir kavramdır ve genellikle bir kişinin kendisini, malını veya başkalarını koruma amacıyla saldırgana karşı başvurduğu savunma hakkını ifade eder. Meşru müdafaa, bir saldırıya uğrayan kişinin kendisini koruma hakkını ifade eder ve bir savunma mekanizması olarak hukuk sistemlerinde yer alır.
Bu savunma hakkı genellikle belirli koşullara bağlı olarak tanımlanır.
-
Haksız bir saldırı olmalıdır.
-
Saldırı kişinin kendisine ve ya 3. Bir kişinin hakkına yönelmelidir. Burada saldırganı savunma yapan kişinin kendisine değil 3. Kişilere yapacağı saldırıların da meşru müdafa ile defedilebileceği anlamı çıkmaktadır.
-
Saldırının gerçek, haksız olması gerekmektedir
-
Savunma saldırı ile orantılı olmalıdır. Basit bir saldırı karşısında kişinin ölçüsüz bir tepki vermesi durumunda savuna sınırı aşılacağından meşru müdafa söz konusu olmayacaktır. Savunmanın orantılı olup olmadığı hakim tarafından somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmelidir.
-
Savunmanın derhal ve olay anında olmalıdır. Araya zaman girdikten sonra saldırgana karşı gerçekleştirilen eylem haklı savınma değil intikam alma anlamına gelebilecektir.
Yani, kişi meşru müdafaa hakkını kullanabilmek için gerçek bir tehlike altında olmalı ve saldırı anında bu savunma hakkını kullanmalıdır.
Meşru müdafaa hakkı, çoğu hukuk sistemlerinde meşru savunma veya haklı müdafaa olarak da adlandırılır. Ancak, detaylar ülkelere göre değişebilir ve yerel yasalara bağlı olarak farklılık gösterebilir. Bu nedenle, bir kişinin meşru müdafaa hakkını kullanabilmesi için o ülkenin hukuk sistemine uygun koşulları yerine getirmesi gerekmektedir.
Bir kişi, kendisini ya da başkasını korumak için, ölçülü bir şekilde, bir haksız saldırıya uğradığı zaman, saldırganı öldürmüş veya yaralamışsa, hukuki sebepten dolayı cezai sorumluluktan muaf tutulur. Bu konu TCK 25. Maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre:
“Gerek kendisine ve gerek başkasına ait bir hakka yönelmiş, gerçekleşen, gerçekleşmesi veya tekrarı muhakkak olan haksız bir saldırıyı o anda hal ve koşullara göre saldırı ile orantılı biçimde defetmek zorunluluğu ile işlenen fiillerden dolayı faile ceza verilmez.
Gerek kendisine gerek başkasına ait bir hakka yönelik olup, bilerek neden olmadığı ve başka suretle korunmak olanağı bulunmayan ağır ve muhakkak bir tehlikeden kurtulmak veya başkasını kurtarmak zorunluluğu ile ve tehlikenin ağırlığı ile konu ve kullanılan vasıta arasında orantı bulunmak koşulu ile işlenen fiillerden dolayı faile ceza verilmez.”
