İcra takibi, borçlunun borcunu ödeyememesi durumunda, alacaklının devlet gücünü kullanarak alacağını tahsil etme sürecidir. Ödeme emri ya da icra emri ellerine geçen insanlar ilk olarak internetten arama ile sorunlarına cevap aramaktadırlar. Bu yazıda bu aramalara ilişkin kısa cevaplar vermek amaçlanmaktadır. İcralık oldum ne yapmalıyım, icra takibine nasıl itiraz edebilirim, ödeme emrine kaç gün içinde itiraz edebilirim, ödeme emrine itirazımı nereye yapmalıyım gibi temel soruların cevapları bu yazıda mevcuttur. Ancak bu konuda uzman bir avukattan yardım almanızı öneririz. İcra İflas Hukuku çok karmaşık bir süreçtir. Zaman zaman süreçler karıştırılabilir, hak kayıplarına sebep olabilir. Bu hususa dikkat edilmelidir.
İcra takibi iki çeşittir. Bunlar; ilamsız ve ilamlı (mahkeme kararı ile) icra takipleridir. Aşağıda bu konularda bilgi verilecektir.
İlamsız İcra Takibi Nedir Nasıl Başlatılır?
İlamsız icra takibi, alacaklının elinde mahkeme kararı olmadan para borcu, teminat veya diğer alacaklar için icra dairesinde başlattığı bir takip türüdür. Sadece para alacaklarında değil örneğin Kiralanan taşınmazların tahliyesi için de bu yol kullanılabilir. İlamsız icra takibi başlatılabilmesi için alacaklının elinde herhangi bir senet, fatura, makbuz çek vs belge bulunması gerekmez.
GENEL (ADİ) HACİZ YOLUYLA TAKİP NEDİR:
Alacaklının elinde kambiyo senedi, mahkeme kararı veya alacağı rehin ya da ipotekle temin edilmemişse, icra müdürlüğünden alacağını almak için takip başlatabilir. Bu takip talebinde alacaklının, alacağını ispat edecek bir belge eklemesi zorunlu değildir. Hatta belge ekleme zorunluluğu da yoktur.
İlamsız İcra Takibine İtiraz ve Süresi Kaç Gündür?
Alacaklının ilamsız icra yoluyla takip başlatması üzerine borçluya borcunu ödemesi için ödeme emri tebliğ edilir. Borçlu, bu ödeme emrine süresinde itiraz ederek takibi durdurabilir. İtiraz etmek isteyen borçlu, ödeme emrinin kendisine usulüne uygun şekilde tebliğinden itibaren 7 gün içinde, takibin olduğu icra dairesine veya masraflarını ödeyerek başka bir icra dairesine itirazda bulunabilir. Başka bir icra dairesine yapılan itiraz asıl takibin yapıldığı icra dairesine gönderilir.
İtiraz, yazılı veya sözlü olarak yapılabilir. Borçlunun yasal süresi içinde itiraz etmemesi durumunda takip kesinleşir ve haciz işlemlerine devam edilebilir.
İlamsız icra takibine Hangi Sebeplerle İtiraz Edebilirim?
Borca İtiraz
İmzaya İtiraz
İcra Dairesinin Yetkisine İtiraz
a-Borca İtiraz Nedir? Borçlu olmadığım halde bana icra takibi başlatıldı diyorsanız bu itirazı yapmanız gerekmektedir. Borçlu, borca itiraz ederken herhangi bir gerekçe göstermek zorunda değildir. “Borca itiraz ediyorum” denildiğinde borca itiraz edilmiş olur. Ancak, sebep varsa göstermekte yarar vardır. Borcun tamamına veya bir kısmına itiraz edilebilir. Kısmi itiraz durumunda, itiraz edilmeyen kısım için takip devam eder. Borcun miktarına itiraz ediliyorsa, açıkça ne kadarına itiraz edildiği belirtilmelidir. “Benim borcum bu kadar değil, borcum daha az” gibi ifadeler geçersizdir, takip kesinleşir. Bu şekilde itiraz edilmiş olmaz; borcun belirli bir kısmına açıkça miktar belirterek itiraz edilmelidir.
b-İmzaya İtiraz Nedir? Eğer alacaklı icra takibini bir senede dayandırıyorsa ve borçlu senet altındaki imzanın kendisine ait olmadığını düşünüyorsa, imzaya itiraz edebilir. Ancak, bu senedin adi senet olması gerekmektedir. Resmi belge niteliğindeki senetlerde icra takibinde imzaya itiraz edilemez; bu durumda genel mahkemelerde menfi tespit davası açılması doğru hukuki yoldur. İmzaya itiraz açık ve net bir şekilde yapılmalıdır. Örneğin, “senedin altındaki imza bana ait değildir, imza benim tarafımdan atılmadı, senet altındaki imza taklittir” şeklinde belirtilmelidir.
c- İcra Dairesinin Yetkisine İtiraz Nedir?
Alacaklının başlattığı ilamsız icra takibinin yetkisiz bir icra dairesinde yapıldığını düşünen borçlu, yetkiye itiraz edebilir. Ancak bu itirazı yaparken, borçlu yetkili olduğunu düşündüğü icra dairesini de belirtmek zorundadır ve bu dairenin yetkili olması gerekmektedir. Borçlu sadece yetkiye itiraz ederse, alacaklı icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir. İcra mahkemesi yetki itirazını reddederse, alacaklının başlattığı takip devam eder.
Borçlu yalnızca yetkiye itiraz etmiş başka bir itiraz ileri sürmemişse yetki itirazının reddi halinde, borca veya imzaya itiraz edemez. Bu nedenle, borcun varlığını da tartışmak istiyorsa, bu itirazları yetki itirazıyla birlikte yapmalıdır.
Borçlunun yetki itirazı kabul edilirse, takip iptal edilir ve alacaklı borçlunun belirttiği yetkili icra dairesinde yeni bir takip başlatabilir. Borçlu, bu yeni takipte borca veya imzaya itiraz edebilir, ancak yeniden yetki itirazında bulunamaz.
KAMBİYO SENETLERİNE ÖZGÜ HACİZ YOLUYLA (BONO-ÇEK) TAKİP NEDİR?
Kambiyo senetlerine dayanan haciz yoluyla takiplerde alacaklı daha avantajlıdır. Bu yol genel haciz yoluyla takiplerden daha hızlıdır. Ancak bu yolda bazı özel kurallar vardır. Bunlara büyük dikkat edilmelidir.
Bu takip yolunda süreler daha kısadır. Şikayetin İcra Mahkemesine yapılması gerekmektedir. Yanlışlıkla icra dairesine yapılan şikayet geçersizdir. Alacaklının elinde bono, poliçe veya çek varsa ve bu alacak rehinle temin edilmiş olsa bile, kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip yoluna başvurabilir. İcra memuru, senedin kambiyo senedi niteliğinde olduğunu, vadesinin geldiğini tespit ederse, borçluya ödeme emri gönderir.
Vadesi Gelmemiş Veya Kambiyo Senet Vasfı Olmayan Belge Senet İcraya Konulursa Ne Olur?
Borçlu, senedin vadesinin gelmediğini veya kambiyo senedi vasfına sahip olmadığını iddia ediyorsa, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 5 gün içinde icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesine şikayette bulunabilir.
Şikayet, masrafları ödemek suretiyle başka bir icra mahkemesine de yapılabilir. İcra mahkemesi şikayeti haklı bulursa takip iptal edilir.
Ödeme Emrine İtiraz Ne Zaman Nereye, Nasıl Yapılır? Borçlu, ödeme emrine itiraz etmek isterse, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 5 gün içinde icra mahkemesine dilekçe ile itiraz edebilir. Borçlu bu dilekçesi ile icra dairesinin yetkisine, borca ve imzaya itiraz edebilir.
Yetkiye İtiraz Nasıl Yapılır? İcra dairesi yetkisiz ise borçlu yetkili olan icra dairesini belirtmek koşulu ile yetkiye itiraz edebilir. Yetki itirazında mahkeme taraflar gelmese bile inceleme yapar ve karar verir. Borçlu yetki itirazıyla birlikte borca ve imzaya da itiraz etmişse, önce yetki itirazı incelenir. İcra mahkemesi yetki itirazını kabul ederse, itirazın esası hakkında karar verilene kadar itiraz geçici olarak durdurulur. Yetki itirazı reddedilirse ve takip geçici olarak durdurulmuşsa, borçlu alacaklının talebi üzerine asgari yüzde yirmi inkar tazminatına mahkum edilir.
İmzaya İtiraz Nasıl Yapılır? Borçlu, imzaya itiraz edebilir ve bu itiraz açıkça belirtilmelidir. “İmza bana ait değildir, imza başkasına aittir” şeklinde belirtilmelidir. İmzaya itiraz edilmezse, senet altındaki imza kabul edilmiş sayılır. İmza itirazında haksız çıkılırsa, borçlu alacağın %10’u oranında para cezasına çarptırılır.
Borca İtiraz Nasıl Yapılır? Borçlu, Borcu ödediğini, borcunun doğmadığını, zamanaşımına uğradığını veya alacaklının kendisine süre verdiğini iddia edebilir. İtiraz dilekçesinde sebep belirtilmezse, icra mahkemesinde sadece senet metninden anlaşılan hususlara itiraz edilebilir. Senet metni dışındaki hususlar ve dilekçede yer almayan sebeplerle sonradan itiraz yapılamaz.
Kambiyo senedine özgü haciz yoluyla takiplerde ödeme emrine itiraz edilmesi sadece satışı durdurur, Diğer işlemlere devam edilir. Ancak diğer icra işlemlerinin durması için mahkemeden takibin geçici olarak durdurulması talep edilebilir.
Bu takip yolunda borçlu, borcunu 10 gün içinde icra dairesine ödeyebilir. İtiraz reddedilirse, 3 gün içinde mal beyanında bulunmalıdır.
Borca İtiraz Dilekçesinde Belirtilen Sebepler Bağlayıcı Mıdır? Ödeme emrine itiraz ederken herhangi bir gerekçe belirtmeden de borca itiraz edilebilir. Ancak, borçlu itiraz dilekçesinde belirli sebepler sunarsa, bu sebeplerle bağlı kalacaktır. Bu nedenle, borca hangi gerekçelerle itiraz edildiği dikkatle değerlendirilmelidir.
Eğer alacaklı itirazın kaldırılması davası açarsa, borçlu ödeme emrine itiraz ederken sunduğu sebeplerle sınırlı kalır ve dava sırasında yeni gerekçeler öne süremez. Ancak, borç bir senede dayanıyorsa, dava sırasında senet metninden anlaşılan konular da ileri sürülebilir, örneğin zamanaşımı veya senedin vadesinin gelmemiş olması buna örnektir.
Ancak Genel Mahkemelerde itirazın iptali davası açılırsa, borçlu ödeme emrine itiraz ederken gerekçe belirtmemiş olsa bile dava sırasında yeni sebepler sunabilir veya daha önce belirtilmiş olan sebeplere ek olarak yeni gerekçeler ekleyebilir.
Engel Sebebi İle Süresinde İtiraz Edememişse Borçlu Ne Yapabilir?
Zaman zaman borçludan kaynaklanmayan sebeplerle borçlu süresi içerisinde itiraz edemeyebilir. Bu durumda engelin kalktığı günden itibaren 3 gün içinde icra mahkemesine gecikmiş itirazını sunmak için başvurmalıdır. İtiraz edememe sebebini delillerle açıkça desteklemek zorundadır. Örneğin, doktor raporu, mücbir sebep, yurtdışında olup savaş gibi sebeplerle gelememesi gerekçe olabilir.
Gecikmiş itiraz, delillerle birlikte yapılmalı ve ödeme emrine itiraz sebepleri belirtilmelidir. Gecikmiş itiraz yapıldığında takip kendiliğinden durmaz. İcra mahkemesi, itiraz sebeplerini inceleyip haklı bulursa, takip durdurur. Gecikmiş itiraz kabul edilirse, alacaklı 7 gün içinde itirazın iptali veya kaldırılması davası açmalıdır aksi halde borçlunun mallarına konulan haciz kaldırılabilir.
İcra Takibine İtiraz Ederken Avukat Tutmalı mıyım?
İcra hukuku karmaşık ve teknik bir alandır. Uzman bir avukat, ödeme emrine itiraz sürecinde doğru ve etkili gerekçeleri belirlemenizde size yardımcı olabilir ve haklarınızı en iyi şekilde savunabilir. Ayrıca, dava sürecinde stratejik adımlar atmanız ve yasal prosedürlere uygun hareket etmeniz açısından profesyonel bir rehberlik sağlayacaktır. Bu, olası hak kayıplarını önlemek ve sürecin sizin lehinize işlemesini sağlamak için kritik bir adımdır.
